بسوی میهمانی (2)

ماه مبارک رمضان به عنوان ماه خدا، بهار قرآن، ماه آمرزش، ماه اجابت، بهترین فرصت برای خودسازی، نزدیک شدن به خدا، و بالاخره دوست داشتنی ترین ماه از منظر اولیاء الهی نام گرفته است. در سلسله مطالب بسوی میهمانی با توجه به آموزه های رسول خدا صلی الله علیه و آله در خطبه شعبانیه، موضوعات مختلفی، ارائه می گردد.

* * * * *

روزه داران راستین

پیامبر صلی الله علیه و آله در ادامه خطبه فرمود:

«ای مردم! در این ماه درهای بهشت به روی شما باز است؛ از خدا بخواهید که آنها را به رویتان نبندد و درهای جهنم بسته شده؛ از پروردگارتان طلب کنید تا آنها را به رویتان باز نکند و شیاطین در زنجیرند؛ از خدایتان بخواهید تا آنها دوباره بر شما تسلط نیابند.» (الامالی، صدوق، ص 93)

با توجه به این نکته، روزه داران حقیقی باید در اعمال و رفتار خود مواظب باشند که مبادا روزه هایشان مخدوش گردد.

رسول خدا صلی الله علیه و آله تأکید می فرماید که

«وَ احفَظُوا ألْسِنَتَکُم وَ غُضُّوا عَمّا لایَحِلُّ النَّظَرُ الیهِ أََََبصارَکُم وَ عَمّا لایَحِلُّ الأِسْتِماعُ إلیهِ أسْماعَکُم، 

زبانهایتان را نگه دارید و چشمهایتان را از غیر حلال فرو بندید و گوشهایتان را از سخنها و صداهای حرام حفظ کنید.» (بحارالانوار، ج 93، ص 356، ح 25)

بنابراین ، روزه دار باید جایگاه این ماه را کاملاً حفظ کند و بداند که در موقعیتی استثنایی قرار دارد و با تمام وجود در طاعت الهی باشد. علی علیه السلام فرمود:

«کَم مِن صائمٍ لَیسَ لَهُ مِن صیامِهِ إِلاّ الجُوعُ وَ الظَّماءُ؛ بسا روزه داری که از روزة خود ، جز تحمل گرسنگی و تشنگی بهره ای نمی برد.» (نهج البلاغه، حکمت 145)

عطار نیشابوری این سخن مولا را در ابیاتی توضیح داده است:

روزة ماه رمضان پارسایی و تقوا را به همراه می آورد، در صورتی که با شرائط خود انجام پذیرد و گرنه اگر فردی این شرائط را رعایت نکند ، ماه رمضان او با دیگر ایام هیچ گونه تفاوتی نخواهد داشت.

قطعه‌ای از بهشت

ماه رمضان در هر سال، قطعه‌ای از بهشت است که خدا در جهنم سوزان دنیای مادی ما، آن را وارد می‌کند و به ما فرصت می‌دهد که خودمان را بر سر این سفره الهی در این ماه، وارد بهشت کنیم. بعضی همان سی روز را وارد بهشت می‌شوند. بعضی به برکت آن سی روز، همه سال را و بعضی همه عمر را. بعضی هم از کنار آن، غافل عبور می‌کنند که مایه تأسف و خسران است. حالا برای خودشان که هیچ، هر کس که ببیند این موجود انسانی، با این همه استعداد و توانایی عروج و تکامل، از چنین سفره با عظمتی استفاده نکند، حق دارد که متأسف شود. این ماه رمضان است. ماه ضیافت الله است. ماه لیلة القدر است.

ماه رمضان ماه خدا

برخی از ماه‎ها و ایام سال، نزد خداوند تبارک و تعالی از ویژگی خاصی برخوردارند. از آنجا که ماه رمضان، ماه جاری شدن برکات و خیرات الهی به سوی بندگان خویش است و از طرفی ماه توبه و بازگشتن و قبولی آن در درگاه خداوند و ماه نزول قرآن کریم برای هدایت و راهنمایی بشر و نیز ماه نزول سایر کتاب‎های آسمانی می‎باشد، بر تمام ماه‎های دیگر قمری شرافت و فضیلت دارد و به همین جهت، خداوند تبارک و تعالی این ماه را مختص به خودش می‎داند. قرآن کریم، ماه رمضان را، ماه روزه‎داری و تهذیب و خودسازی می‎داند؛[۱]
از طرف دیگر بر اساس برخی روایات اسلامی، خداوند تبارک و تعالی، سرنوشت انسان‎ها را در ماه رمضان و شب قدر که یکی از شب‎های آن است، رقم می‎زند و فرشتگان در آن شب که از هزار شب و ماه برتر است، برای تقدیر و تعیین سرنوشت انسان‎ها و آوردن خیر و برکات و تدبیر امور به زمین می‎آیند.[۲]
پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ در خطبه‎ای معروف به خطبه شعبانیه فرمود: «ای مردم! ماه خدا با برکت و رحمت و مغفرت به شما روی آورد. ماهی که نزد خدا از همه ماه‎ها برتر و روزهایش بر همه روزها و شب‎هایش بر تمام شب‎ها و ساعاتش بر همه ساعات افضل است. ماهی است که شما در آن به میهمانی خدا دعوت شده، مورد لطف او قرار گرفته‎اید و…»[۳]
بنابراین، بر اساس روایات اسلامی و به خاطر فضائل و فوائد منحصر به فردی که در ماه مبارک رمضان وجود دارد، از آن به ماه خدا تعبیر شده است و خداوند در این ماه، برکات و خیرات فراوانی به بندگانش هدیه کرده است.

آداب روزه‌داری ـ احوال روزه داران

کتاب «آداب روزه‌داری – احوال روزه‌داران» گزیده‌ای از مجموعه توصیه‌ها، نصایح، تحلیل‌ها و مواعظی مقام معظم رهبری درباره ماه مبارک رمضان است.

این کتاب چنان که از نامش پیداست حاصل جمع گزیده بیانات رهبر فرزانه انقلاب اسلامی درباره ماه مبارک رمضان است که ایشان در طی 22 سال گذشته یعنی از سالهای 1369 تا 1390 ایراد فرموده اند.

در مقدمه این کتاب آمده است: «در انتخاب مطالب این کتاب دو ویژگی مورد توجّه قرار گرفته است: نخست؛ موضوع بیانات ماه مبارک رمضان، معارف دینی مربوط به روزه‌داری، آداب دعا، تکالیف مۆمنان در این ماه از نظر فردی، اجتماعی و سیاسی و نظایر آن باشد. دوم؛ صرفاً در محدوده‌ی زمانی از حلول ماه مبارک رمضان تا پایان روز عید سعید فطر هر سال بیان شده باشد».

نکات مهمی از سیره‌ی رفتاری معظّمٌ‌له در ماه مبارک رمضان به دست می‌آید از جمله:

1. توجّه به برپایی مجالس تلاوت قرآن کریم

2. محور قرار گرفتن مباحث مربوط به خودسازی ایمانی و اخلاقی

3. میزبانی اقشار مختلف همچون اساتید، دانشجویان و... و به سخنان و نظرات آنان گوش فرادادن و با آن‌ها به گفتگو نشستن

4. حضور در جمع روزه‌داران نمازگزار ماه رمضان و اقامه‌ی نماز جمعه به امامت معظّمٌ‌له

5. توجّه دادن به اهمیّت شب‌های قدر و ایّام شهادت امیرالمۆمنین علی علیه‌السّلام

6. تبیین وضع جهان اسلام تأکید بر راهپیمایی هرچه عظیم‌تر روز جهانی قدس

تدوین‌کننده کتاب در بخش دیگری از مقدمه نوشته‌ است: از مطالعه مطالب این کتاب و توجه به تاریخ و مخاطبان هر مطلب نکات مهمی از سیره‌ی رفتاری معظّمٌ‌له در ماه مبارک رمضان به دست می‌آید از جمله توجّه به برپایی مجالس تلاوت قرآن کریم، محور قرار گرفتن مباحث مربوط به خودسازی ایمانی و اخلاقی، میزبانی اقشار مختلف همچون اساتید، دانشجویان و... و به سخنان و نظرات آنان گوش فرادادن و با آن‌ها به گفتگو نشستن، حضور در جمع روزه‌داران نمازگزار ماه رمضان و اقامه‌ی نماز جمعه به امامت معظّمٌ‌له، توجّه دادن به اهمیّت شب‌های قدر و ایّام شهادت امیرالمۆمنین علی علیه‌السّلام، تبیین وضع جهان اسلام تأکید بر راهپیمایی هرچه عظیم‌تر روز جهانی قدس.

در صفحاتی از کتاب آداب روزه داری احوال روزه داران آمده است:

اغتنام ماه رمضان و بهار قرآن

«ماه رمضان را مغتنم بشمارید. این روزها را با روزه دارى، و این شبها را با ذکر و دعا به سر ببرید. فصل دعا هم، همین ماه مبارک است. اگرچه همیشه انسان باید با رشته ى دعا به خدا متّصل باشد، «امّا آی هى و اذا سألک عبادى عنّى فانّى قریب اجیب دعوة الدّاع اذا دعان »در سوره ى بقره، در خلال همین آیات مبارکه ى مربوط به روزه و ماه رمضان است.

رابطه ى دعا، رابطه ى قلبى شما با خداست. دعا، یعنى خواستن و خدا را خواندن. خواستن، یعنى امیدوارى. تا امید نداشته باشید، از خدا چیزى را درخواست نمى کنید. انسان ناامید که چیزى طلب نمى کند. پس، دعا یعنى امید، که ملازمِ با امید به اجابت است. این امید به اجابت، دلها را مُشعل مى کند و منوّر نگه مى دارد. به برکت دعا، جامعه بانشاط و اهل حرکت مى شود.»

اثر انس با قرآن در تعمیق و تقویت معرفت اسلامی

این ماه، همچنین بهار قرآن است. انس با قرآن، معرفت اسلامى را در ذهن ما قوى تر و عمیق تر مى کند. بدبختى جوامع اسلامى، به خاطر دورى از قرآن و حقایق و معارف آن است. آن کسانى از مسلمانان که معانى قرآن را آداب روزه داری، احوال روزه داران نمى فهمند و با آن انس ندارند، وضعشان معلوم است. حتّى کسانى هم که زبان قرآن، زبان آن هاست و آن را مى فهمند، به خاطر عدم تدبّر در آیات قرآن، با حقایق قرآنى آشنا نمى شوند و انس نمى گیرند. مى بینید که آیه ى «لن یجعل الله للکافرین على المۆمنین سبیلا » یعنى خداوند مۆمنین را زیردست و زبون کفّار قرار نداده است در کشورهاى عربى و به وسیله ى مردم عرب زبان در دنیا خوانده مى شود، امّا به آن عمل نمی گردد. در آیات قرآن، توجّه و تنبّه و تدبّر نیست؛ لذا کشورهاى اسلامى عقب مانده اند. انس با قرآن، یعنى قرآن را خواندن و باز خواندن و باز خواندن و درمفاهیم قرآنى تدبّر کردن و آن ها را فهمیدن. فارسى زبانها مى توانند از ترجمه ى قرآن استفاده کنند و کلمات قرآنى را به طور تقریب بفهمند و مضامین آیات قرآن را دریابند و در آن ها فکر و تأمّل کنند. اگر در آیات قرآن تأمّل بکنیم، اراده و استقامت ما قوى تر و بیشتر از این خواهد شد. همین آیات قرآنى است که توانست در روزگارى، انسان هایى را تربیت کند که با دنیاى کفر و ظلمات بستیزند. همین معارف است که ملّت بزرگ ما را وادار کرد و مجهّز نمود که با دنیاى مدرن مظلَم جاهلیت جاهلیت مدرن و جاهلیت قرن بیستم مقابله کند. امیدواریم که ملّت ما روزبه روز به قرآن و حقایق قرآنى نزدیک تر بشوند.

بیانات رهبری در خطبه های نماز جمعه تهران 10/1/1369

لزوم بیداری و هشیاری در روز قدس

اکنون، آخر ماه مبارک رمضان که از سوى امام راحل عظیم ما رضوان الله علیه روز قدس نامیده شده، در پیش روى ماست و در این ماه رمضان کاملاً مجاور لیالى قدر، باید همانطور که شب قدر را تا صبح به بیدارى مى گذرانیم و با دعا و تضرّع خود به درگاه الهى، مى خواهیم که آینده ى مطلوب براى ما رقم زده شود، روز قدس را و همه ى این ایّام حسّاس را که لیلةالقدر تاریخ اسلام است، به بیدارى و هشیارى بگذرانیم و تا مطلع الفجرِ نجات ملّتهاى مسلمان و مخصوصاً ملّت شجاع و مظلوم فلسطین، دست از تلاش نکشیم. اینجانب امیدوارم ملّت بزرگ ما در این روز قدس نیز مانند همیشه با حضور یکپارچه ى خود در خیابانها و راهپیمایى تا محل نمازهاى جمعه، فریاد رسا و غریو رعدگون خود را به گوش جهانیان برساند و تکرار کند که امّت امام خمینى عظیم، همواره در کنار فلسطین و خصم دشمنان آن خواهد بود.

پیام به مناسبت روز جهانى قد س 24/1 1369

رمضان؛ ماه کسب قوّت روحی و توجّه به همیاری و مردم دوستی

ماه رمضان، ماه دعا و ماه ذخیره کردن تقواست؛ ماهى است که ما باید در آن، به برکت عبادت و توجّه به پروردگار، قوّت روحى و معنوى پیدا کنیم و با آن قوّت روحى و معنوى، سنگلاخها را بسرعت و سهولت بپیماییم و راه ها را بخوبى طى بکنیم.

امیدوارم که ملّت ایران با کسب تجربه از گذشته ها، برادرى و همکارى و همدلى در میان یکدیگر را قدر بدانند و آن را هرچه بیشتر کنند. مردم با هم مهربان باشند و به کمک یکدیگر بشتابند؛ بخصوص در این ایّام به کمک مستمندان بشتابند. کسانى که دارند و مى توانند، حتماً به کسانى که نادار و محتاج و مستمندند، کمک کنند. این روح همکارى و همیارى در میان ملّت ما که سنت قدیمى و دستور عالى اسلام است چیز بسیار ارزشمندى است؛ آن را حفظ کنید و بخصوص در ایّام عید و ایّام ماه مبارک رمضان، آن را بیشتر اهمیت بدهید. روحیه ى مردم دوستى، روحیه ى ایثار و از خودگذشتگى، براى دیگران فکر کردن و کار کردن، روحیه اى است که ملّت ما را به نتایج و غایات این حرکت خواهد رسانید.

پیام به ملّت شریف ایران، به مناسبت حلول سال نو 01/1/1370 انتشارات انقلاب اسلامی این کتاب را منتشر کرده است.

فواید بسیار جالب گرسنگى

گرسنگى فواید بیشمارى در جهت تكمیل نفس و شناخت خداوند براى سالك دارد. روایات زیادى در فضایل گرسنگى وارد شده است كه بد نیست در اینجا اشاره اى به آنها و سپس به فلسفه و حكمت گرسنگى داشته باشیم .

از پیامبر اكرم (صلى الله علیه و آله) روایت شده است : ”با تشنگى و گرسنگى با نفسهایتان مبارزه كنید همانا پاداش این كار همانند پاداش مبارزه در راه خداست . و عملى دوست داشتنى تر از گرسنگى و تشنگى در نزد خدا كسى است كه گرسنگى بیشترى كشیده باشد و در خداوند متعال تفكر بیشترى نموده باشد.”‌ و به اسامه فرمودند: «اگر مى توانى در حال گرسنگى و تشنگى ملك الموت را ملاقات كن تا به بالاترین مقامها و جاها رسیده و با پیامبران هم منزل شوى و ملائكه از دیدن روحت شادمان شوند و خداوند بر تو درود فرستد.»

 نیز فرمودند: گرسنگى بكشید و بر بدنهایتان سخت بگیرد شاید دلهایتان خداوند متعال را ببیند. در حدیث معراج خداوند پرسید: اى احمد! آیا آثار روزه را مى دانى ؟ پاسخ داد: خیر. خداوند فرمودند: نتیجه روزه كم خورى و كم گویى است . و آن حكمت را به ارمغان مى آورد و حكمت معرفت را در پى دارد و معرفت یقین را. و وقتى كه بنده اى به یقین رسید باكى ندارد كه چگونه روزگار را سپرى كند. در سختى یا آسانى و این مقام خوشنودهاست . و هر كس طبق خوشنودى من رفتار كند، سه خصلت را به او مى دهم : شكرى كه نادانى همراه آن نباشد، یادى كه فراموشى نداشته باشد و دوستیى كه دوستى من را بر دوستى آفریدگانم ترجیح ندهد. هنگامى كه او من را دوست داشت ، من هم او را دوست خواهم داشت ؛ دوستى او را در دل بندگانم انداخته و چشم قلب او را به عظمت جلالم مى گشایم و علم آفریدگانم را از او پنهان نمى دارم ؛ در تاریكى شب و روشنایى روز با او مناجات مى كنم تا آنجا كه سخن گفتن و همنشینى او با بندگانم قطع شود و كلام خود و فرشتگانم را به گوش او مى رسانم و اسرارى را كه از بندگانم پنهان كرده ام براى او آشكار مى كنم ...؛ عقل او را غرق در شناخت خود كرده و درك او را بالا مى برم ؛ مرگ را بر او آسان مى كنم تا وارد بهشت شود و وقتى كه ملك الموت او را ملاقات كند، به او مى گوید: آفرین بر تو و خوشا به حالت ! خوشا به حالت ! خداوند مشتاق تو است ... خداوند مى گوید: این بهشت من است ، در آن بخرام و خوش ‍ باش و در همسایگیم ساكن شو. روح انسان مى گوید: خدا یا خود را به من شناساندى و با این شناخت از جمیع آفریدگانت بى نیاز شدم . قسم به عزت و جلالت اگر خوشنودى تو در این است كه قطعه قطعه شده یا هفتاد بار به بدترین شكل كشته شوم خوشنودى تو براى من دوست داشتنى تر است ... آنگاه خداى متعال مى فرماید: به عزت و جلالم سوگند، هیچگاه مانعى بین خود و تو قرار نمى دهم ؛ تا هر وقت خواسته باشى بر من وارد شوى ؛ كه با دوستان خود چنین كنم .

در این روایت به فلسفه و فضیلت گرسنگى اشاره شده است . براى توضیح بیشتر مى توان به سخنان علماى اخلاق كه برگرفته از روایات مى باشد، مراجعه نمود. آنان براى گرسنگى فواید زیادى گفته اند از قبیل :

الف- صفاى قلب : زیرا سیرى باعث ازدیاد بخار در مغز شده و مغز حالتى شبیه مستى پیدا مى كند و نمى تواند خوب فكر كند؛ سرعت انتقال او كم شده و قلب او كور مى شود. برخلاف گرسنگى كه باعث رقت و صفاى قلب مى شود. و قلب را آماده تفكرى كه باعث شناخت مى شود، مى كند. و نورى آشكار پیدا مى كند. از رسول اكرم (صلى الله علیه و آله) روایت شده است : ((كسى كه شكم خود را گرسنه نگه دارد اندیشه اش تربیت مى شود.)) .

ب- تواضع و از بین رفتن سرمستى و ناسپاسى كه منشاء سركشى است ؛ وقتى نفس خوار شد، در مقابل پروردگارش خاضع شده و از سركشى دست بر مى دارد.

ج- شكستن شدت شهوات و نیروهایى است كه باعث انجام گناهان كبیره شده و سبب هلاكت انسان مى شوند. چون بیشتر گناهان كبیره از شهوت سخن گفتن و شهوت جنسى بوجود مى آید و كم كردن این دو شهوت باعث مصون ماندن از خطرها مى شود.

د- آمادگى براى انجام تمام عبادتها از چند جهت است ؛ كه كمترین آنها كم احتیاجى به تخلى و بدست آوردن غذا و كمتر بیمار شدن به بیماریهاى گوناگون است - زیرا معده خانه بیمارى و پرهیز سرِ هر دارویى است .

با این مقدمات مى توانیم به نتایج بزرگى برسیم كه بعضى از آنها عبارتند از:

الف. مى فهمیم كه چرا خداوند براى میهمانش گرسنگى را انتخاب كرده است . نعمتى بالاتر و بهتر از نعمت شناخت ، نزدیكى و دیدار خداوند نیست و گرسنگى از راههاى نزدیك رسیدن به آن است . پس ‍ مى بینى كه روزه تكلیف نیست بلكه خداوند به وسیله آن تو را بزرگ داشته و به خاطر واجب نمودن آن بر ما منت دارد. و بهمین جهت شكر آن واجب است و مى فهمى كه علت واجب كردن آن كم خوردن و ضعیف كردن نیروهاست . بهمین جهت حیف مى آید كه حتى در شب نیز غذا بخورى . و ممكن است علت هاى دیگر تشریع روزه را نیز درك كنى .

ب. وقتى ارزش كارى را كه از تو خواسته شده ، فهمیدى ، براى رسیدن به نتیجه خوب ، در جهت انجام درست و اخلاص در آن ، تلاش ‍ مى كنى .

ج. هنگامى كه هدف از واجب شدن روزه را دانستى ، مى فهمى كه چه چیزى باعث صفا و روشنى یا تیرگى آن مى شود؛ و معنى این حدیث را مى فهمى كه «روزه فقط خوددارى از خوردنى و آشامیدنى نیست ؛ و هنگامى كه روزه گرفتى ، گوش ، چشم و زبانت نیز باید روزه بگیرد.» حتى در بعضى روایات پوست و مو نیز گفته شده .

د. مى فهمى كه شایسته نیست نیت و هدف روزه ، فقط مجازات نشدن یا بدست آوردن پاداش و بهشت و ناز و نعمت باشد؛ گرچه با روزه این دو نیز بدست مى آید بلكه سزاوار است هدف و نیت روزه نزدیكى انسان به خداوند و همسایگى و خوشنودى او باشد. و حتى از این حد نیز بالاتر آمده و خود این عمل را بخاطر این كه انسان را از صفات حیوانى خارج و به صفات روحانى نزدیك مى گرداند، نزدیك شدن به خدا بداند، نه وسیله اى براى نزدیك شدن به او.

این سفارشها را در مورد وظایف روزه دار ببین ، و درباره اثرات آن تامل نما. كسى كه خود را نزدیك به آخرت ببیند، قلب او از دنیا خارج شده و براى او چیزى جز تهیه توشه براى آخرت مهم نخواهد بود. همینطور اگر قلب او شكسته و خاضع و خوار باشد میلى به غیر خدا نداشته و مایه دلخوشى او كسى جز خدا نیست . و كسى كه روح و بدن او غرق در یاد، محبت و عبادت خدا شده و روزه او روزه مقربین مى گردد. خداوند به حق دوستانش چنین روزه اى را نصیب ما بفرماید؛ گرچه یك روز در عمرمان باشد.

روزه در گرمای تابستان خیلی هم واجب نیست!!

هشداری برای روزه خوران با کلاس!!

« أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاء اللَّیْلِ سَاجِدًا وَقَائِمًا یَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَیَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ إِنَّمَا یَتَذَكَّرُ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ» (سوره زمر آیه 9) ؛‌ [آیا چنین كسى بهتر است‏] یا آن كسى كه او در طول شب در سجده و قیام اطاعت [خدا] مى‏كند [و] از آخرت مى‏ترسد و رحمت پروردگارش را امید دارد؟ بگو: «آیا كسانى كه مى‏دانند و كسانى كه نمى‏دانند یكسانند؟» تنها خردمندانند كه پندپذیرند.

امسال تابستان گرمی داریم از قضا ماه رمضان هم افتاد اول این تابستان گرم ، کوره خوبی است برای آبدیده شدن.

زمانی بود اسم ماه مبارک رمضان که می آمد مردم سر از پا نمی شناختند و اگر کسی به هر دلیلی نمی توانست روزه بگیرد ، غم عالم بر دلش می نشست و به هزار توجیه می خواست عذری بیاورد که روزه اش را بگیرد . اما این روزها بعضی از ما اسم ماه رجب که می آید هول برمان می دارد و با یک حساب سرانگشتی می فهمیم که دو ماهی تا ماه مبارک رمضان مانده و رنگ از رخسارمان می پرد که ای بابا باز این شکنجه شروع شد.

خیلی هایمان در مقام اجتهاد فتوا صادر می کنیم که در این گرما و روزهای طولانی کلیه هایمان از کار می افتد ، مگر عقل نداریم که روزه بگیریم؟

خیلی هایمان هم در مقام اشراق رابطه با عالم بالا برقرار می کنیم و می فهمیم که خداوند می بخشد ؛ حالا در این گرما واجب نیست آنقدر عذاب بکشیم زمستان هم سرد است و هم روزهایش کوتاه است ، جبران می کنیم.

و بعضی از ما هم اصلاً برایمان فرقی نمی کند چه ماهی است ، به کار خودمان ادامه می دهیم و هیچ نیازی هم به توجیه نداریم که فرقی به حالمان داشته باشد.

دوستی داشتیم در ماه رمضان هر وقت به چیزی میل داشت خیلی راحت نوش جان می کرد و با لحن عاجزانه ای می گفت: «من گرسنم میشه ، نمی تونم روزه بگیرم!!» وا عجبا که آن هایی که روزه می گیرند اصلا معده ندارند که گرسنه هم بشوند.

مورد هم داشته ایم که روزه داران را دیوانه خطاب کرده و روزه را کار دیوانگان می دانند.

اگر ماه رمضان با بقیه ماه ها برای ما فرقی ندارد و فرمانده زندگی را دلمان قرار داده ایم و مشغول انجام عملیات "دلم می خواهد ها" هستیم یادمان باشد که ما کوچکترین ارزشی برای خداوند نداریم و وقتی برای خدا ارزش نداشته باشیم یعنی هیچ نیستیم، هیچ....

در این میان هستند کسانی که تمام این روز گرم را روزه اند و سخت ترین کارها را هم انجام می دهند و صدایشان هم در نمی آید، نه تنها ناراحت نیستند که از ته قلب خود خداوند بزرگ را برای رساندن این رحمت شکر می کنند، شب ها هم عبادت کردن و تلاوت قرآنشان ترک نمی شود.

خلاصه غرض از همه این حرف ها اینکه یادمان باشد که این دنیا حساب و کتاب دارد، آن هم خیلی دقیق نه تَرَک لب روزه داری در آن گم می شود و نه شکم سیر روزه خواری ....

خداوند ، دقیق حساب ریز به ریز کارهای ما را دارد و می فرماید: «( آیا چنین کسی با ارزش است ؟) آیا کسی که در ساعات شب به عبادت مشغول است و در حال سجده و قیام، از عذاب آخرت می ترسد و به رحمت پروردگارش امیدوار است؟! بگو: «آیا کسانی که می دانند با کسانی که نمی دانند یکسانند؟! تنها خردمندان متذکّر می شوند!»  

اگر نمی خواهیم کمی گرسنگی و تشنگی را تحمل کنیم، اگر نمی خواهیم کمی حرف خدا را گوش دهیم، وقتی روزه خواری و نماز نخواندن و ... برایمان ارزش شده و اسمش را می گذاریم با کلاسی... یادمان باشد وقتی کم آوردیم و گرفتار شدیم از خداوند بی نیاز طلبکار نباشیم...

و تازه امید بهشت رفتن هم نداشته باشیم ، چون بهشت بها می خواهد اطاعت می خواهد سختی کشیدن می خواهد نه زبان درازی و عذر بدتر از گناه ....

نظر شما در مورد این آیه چیست؟

واقعا کسانی که عار دارند که بنده خدا باشند چه ارزشی می توانند داشته باشند؟

 برکات روزه در گرمای تابستان!

چند سالیست که ماه مبارک رمضان مقارن با فصل تابستان شده است و واضح است که روزه گرفتن در تابستان با گرمای شدید و روزهای طولانی بسیار سخت است. اما فراموش نکنیم که در روزه‌داری آزمایش الهی نهفته است و آثار و برکات بسیاری دارد.

درست است که در ماه مبارک رمضان، شیطان دست و پایش در غل و زنجیر است اما یادمان باشد که هوای نفس آزاد است و تلاش می‌کند که انسان در آزمایش الهی مردود شود. خالصانه خود را به خدا واگذاریم و از او بخواهیم که در روزه‌داری توفیقمان دهد و مراقب باشیم که تشنگی و گرما ما را از روزه گرفتن منصرف نکند که برکات زیادی را از دست می دهیم از یک سو و مستوجب عذاب می شویم از سوی دیگر. و هیچ چیز بالاتر و زیباتر از فرمانبرداری از حضرت احدیت نیست.

این روزها وقتی زیر تابش آفتاب و در گرمای بی‌قرارکننده تابستان داغ، با کام تشنه و رمقی که از جان رفته به معنویت رمضان و ارزش ایمان و قدر استقامت در راه حق می اندیشی به خاطر می آوری که ماندن در راه دین و استقامت در مسیر آئین، بی تلاش و صبر و زحمت مقدور نخواهد بود و هر کس به اندازه وسع این پایداری ظاهری و باطنیش به قرب الهی خواهد رسید.

‘گاهی وقت‌ها سختی‌هایی که انسان متحمل می‌شود نتیجه‌ای ارزشمند به همراه دارد؛ من جمله همین روزه گرفتن در فصل گرما؛ این سختی‌ها و مشقت‌ها جز خیر و نیکی برای صاحب آن نیست، زیرا پیامبر اکرم (صلی‌ الله ‌علیه ‌و اله) می‌فرماید: «أفْضَلُ الْأعْمالِ أحْمَزُهَا؛ بهترین عمل‌ها، دشوارترین آن‌ها مى‌باشد»[1]؛ هر اندازه که سختی و مشقّت عمل، بیشتر باشد، ارزش و پاداش آن هم بیشتر است.

امام صادق (علیه‌السلام) هم در مورد روزه‌داری در فصل گرما چنین می‌فرماید:

«مَنْ صَامَ یَوْماً فِی الْحَرِّ فَأَصَابَهُ ظَمَأٌ وَكَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ أَلْفَ مَلَكٍ یَمْسَحُونَ وَجْهَهُ وَ یُبَشِّرُونَهُ حَتَّى إِذَا أَفْطَرَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا أَطْیَبَ رِیحَكَ وَ رَوْحَكَ مَلَائِكَتِی اشْهَدُوا أَنِّی قَدْ غَفَرْتُ لَه‏؛ هر کس که در گرما یک روز را روزه بدارد و تشنگى را تحمل كند، خداوند هزار فرشته را بر او مى‏‌گمارد تا دست‌هاى خود را بر روى او كشیده و او را بشارت دهند و پس از آنكه افطار كرد، خداوند مى‏‌فرماید: چقدر خوش بویى! اى فرشتگان من گواه باشید كه من او را آمرزیدم».[2]

امام صادق (علیه السلام) در کنار کعبه در پاسخ به خواست فردی که از امام طلب ارشاد کردند از قول پدر بزرگوارشان فرمودند: «صُمْ یَوْماً شَدِیدَ الْحَر لِلنشُورِ وَ صَل رَکعَتَیْنِ فِى سَوَادِ اللیْلِ لِوَحْشَةِ الْقُبُورِ» تقریباً به این معنا که در روزهای بسیار گرم روزه بگیر تا تشنگی روز نشور و قیامت را به یاد آوری و در سیاهی شب نماز بگزار تا وحشت تنهایی قبر در خاطرت مجسم شود. اگر کسی تشنگی ناچیز این دنیا را در مدت اندکی تحمل کند درک مختصری از عطش روز محشر خواهد یافت و این سبب می گردد تا راهکاری بیابد از آن تشنگی در امان باشد و با جستجو در کلمات دانایان به آن روز یعنی اهل بیت عصمت راهکارهای مناسبی می یابد و علم پیدا می کند چه گناهانی سبب تشنگی در محشر و چه اعمال حسنه ای سبب رفع آن خواهد شد. چنانچه به طور نمونه رسول خدا (صلی الله علیه و اله) فرمود: خوشا به حال کسانی که برای خدا گرسنه و تشنه شده اند. اینان در روز قیامت سیر می شوند و تشنگی و گرسنگی را درک نخواهند کرد. (وسائل الشیعه7: 299)

حال چه فضیلتی از این بالاتر که خداوند به روزه‌دارانی که این سختی را تحمل می‌کنند، افتخار می‌کند و می‌بالد؟ و چه سعادتی از این بالاتر که ما با این روزه‌داریمان مورد غفران و بخشش حضرت حق قرار می‌گیریم؟

پی نوشت ها:

1- بحار، ج 7، ص 191.

2- ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص148.

حدیثی زیبا برای قوت قلب روزه داران! 

برخی در زمستان که می خواهند روزه بگیرند می گویند ای وای! کی می تونه 8 ساعت روزه بگیره! آن شخص وقتی روز 10 ساعت می شود همان جمله را تکرار می کند و باز به راحتی قادر است این واجب را بجا بیاورد. او در تابستان هم گلایه می کند ولی باز قادر است حتی 17 ساعت در گرما روزه داری کند.

که روزه عبادتی ذووجهین است یعنی از وجوه مختلف این عبادت حائز اهمیت و دارای آثار است. روزه داری از جنبه عبادی، اخلاق عملی، روحی و روانی، اقتصادی و اجتماعی و غیره دارای فواید و برکات و آثار بسیاری است.

در آیه 184 سوره مبارکه بقره می خوانیم:

«أَیَّامًا مَّعْدُودَاتٍ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِیضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَةٌ طَعَامُ مِسْكِینٍ فَمَن تَطَوَّعَ خَیْرًا فَهُوَ خَیْرٌ لَّهُ وَأَن تَصُومُواْ خَیْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ.»

«در روزهایى چند پس هر كه از شما مریض یا در سفر باشد تعدادى (به مقدار آنچه فوت شده) از روزهاى دیگر (را روزه بدارد، و بر كسانى كه روزه طاقت‏فرسا باشد (مانند پیران و خردسالان و بیماران مزمن افطار جایز است و) دادن طعام به یك فقیر (یك مد به ازاء هر روز) كفاره و بدل آن است، و هر كه بر خیر بیفزاید (و دو مد بدهد) براى او بهتر است، و روزه گرفتن (هر چند توان‏فرسا باشد) بهتر است، اگر بدانید.»

چند نکته کوتاه:

* در این آیه بعد براى اینكه باز از سنگینى روزه كاسته شود می فرماید: «چند روز معدودى را باید روزه بدارید» چنان نیست كه مجبور باشید تمام سال یا قسمت زیادی از آن را روزه بگیرید بلكه روزه تنها بخش كوچكى از آن را اشغال مى كند. ضمن اینکه در همین روزهای محدود و اندک نیز اگر دچار مشکلاتی از قیبل بیماری، کهولت سن یا سفر باشید بر شما آسان گرفته شده است. در حقیقت این آیه راه عذرتراشی را بر بهانه گیران بسته است!

** روایت بسیار زیبایی از امام صادق علیه السلام نقل شده که: «ما ضَعُفَ بدنٌ عمّا قَوِیَت علیه النِیَّة؛ هیچ بدنی نسبت به آنچه اراده بر انجام آن قوی باشد ناتوان نیست.» (من لایحضره الفقیه، ج 4، ح 5859؛ وسائل الشیعه، ج 1)

مصداق بارز این روایت در روزه روزهای بلند و گرم تابستان مشهود است. برخی در زمستان که می خواهند روزه بگیرند می گویند ای وای! کی می تونه 8 ساعت روزه بگیره! آن شخص وقتی روز 10 ساعت می شود همان جمله را تکرار می کند و باز به راحتی قادر است این واجب را بجا بیاورد. او در تابستان هم گلایه می کند ولی باز قادر است حتی 17 ساعت در گرما روزه داری کند. پس این نشان می دهد بدن انسان قدرتش خیلی بیش از اینهاست و این اراده و قدرت ذهنی ماست که کم می آورد وگرنه خداوند به این بدن قدرت انجام کارهای شگفت انگیزی داده است.

*** از طرف دیگر نباید فراموش کنیم که خداوند این قدرت را به بدن ما داده است تا سخت ترین مشکلات را تحمل نماییم نه اینکه به سادگی در برابر اولین سد محکم جا بزنیم! یکی از مهمترین عرصه های امتحان این قدرت الهی که در درون ما به ودیعه نهاده شده در هنگامه مشکلات اقتصادی و مالی است. غالب افرادی که مرتکب گناه می شوند بهانه شان تنگدستی و سختی زندگی و نداری و از این قبیل است حال آنکه خداوند ما را قوی آفریده و دوست دارد ثمره این قدرت را در مقابله با مشکلات در وجود ما ببیند.

مرحوم شیخ محمدحسین زاهد (ره) نقل می کند: یکی از اولیاء خدا، شب که به خانه اش رفت، به همسرش گفت که روغن در چراغ بریزد و چراغ را روشن کند همسرش گفت در خانه روغن نداریم. سپس گفت لااقل غذایی بیاور تا بخوریم. همسرش گفت هیچ غذایی هم برای خوردن در خانه نداریم! می گویند آن شب از خوشترین شبهای عمر آن ولیّ خدا بود و تا صبح شکر خدا را می کرد که خدایا مگر من چه کرده بودم که در یک شب این دو نعمت بزرگ را به من عطا نمودی! مرحوم مجتهدی تهرانی (ره) که این نکته را از شیخ نقل می نمود می گفت: خود مرحوم شیخ نیز همین طور بودند و وقتی با ایشان احوالپرسی می کردی آنچنان سرشان را تکان می دادند و می فرمودند: الحمدالله الحمدالله، که گویا تمام عالم از برای ایشان است و هرگز اظهار فقر و نداری نمی کردند. 

ثواب روزه داری  در جمع روزه خواران

امام جعفر صادق علیه‌السّلام روایت كرده است كه رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم فرمودند: «مَا مِنْ صَائِمٍ یَحْضُرُ قَوْماً یَطْعَمُونَ إِلَّا سَبَّحَتْ أَعْضَاۆُهُ وَ كَانَتْ صَلَاةُ الْمَلَائِكَةِ عَلَیْهِ وَ كَانَتْ صَلَاتُهُ اسْتِغْفَارا »هیچ روزه داری در میان گروهی كه مشغول خوردن غذا هستند، حاضر نمی‏‌شود مگر آنكه اعضای بدن او به تسبیح مشغول شوند و فرشتگان بر او درود و صلوات فرستند، و درود و صلوات فرشتگان، طلب آمرزش از برای اوست.«ثواب‌الأعمال و عقاب‌الأعمال،ص115»

قدر روزهای آخر ماه رمضان را بدانیم

امام مجتبی علیه السلام در روزهای پایانی ماه مبارك رمضان از كنار جماعتی كه مشغول خنده و شوخی بودند عبور كردند. حضرت با ناراحتی به آنها فرمود: « خدا ماه رمضان را میدان مسابقه بندگان قرار داده است. دسته ای گوی سبقت می ربایند و پیروز می شوند و تعدادی هم از دیگران عقب می مانند و سرافكنده می شوند. عجیب است در روزی كه پیشی گیرندگان پیروز شده اند و عقب ماندگان زیانكار گردیده اند، جمعی به شوخی و خنده مشغولند. به خدا سوگند اگر پرده در افتد، امروز نیكوكار، مشغول پاداش خود و عقب افتاده، گرفتار بدیهای خود است و برای احدی فرصتی جهت شوخی و لهو و لعب باقی نمی ماند.» (شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، انتشارات اسلامیه، بی تا، ج2، ص174 )

جوایز نفیس برای روزه داران این ماه رمضان گرم!

ماه رمضان امسال واقعا سخت بود. گرمی پیش از حد هوا در روزهای طولانی تابستان گرفتن روزه را برای اکثر مۆمنان دشوار ساخته بود. مسابقه‌ای سخت و نفس‌گیر میان مسلمانان بر پا شده بود. برخی از همان ابتدا انصراف خود را اعلام کردند. عده‌ای تا میانه مسیر به پیش آمدند اما توان ادامه نداشتند. گروهی نیز تا انتها پیش رفته در روز عید فطر گرد هم آمدند تا جائزه خویش را از خداوند بزرگ دریافت کنند. جمع شدند تا از او پذیرش اعمالشان را درخواست کنند.

رَوَى جَابِر عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ علیه السّلام قَالَ: قَالَ النَّبِی (صلّى اللَّه علیه و آله): «إِذَا كَانَ أَوَّلُ یوْمٍ مِنْ شَوَّالٍ نَادَى مُنَادٍ: یا أَیهَا الْمُۆْمِنُونَ اغْدُوا إِلَى جَوَائِزِكُمْ؛ ثُمَّ قَالَ: یا جَابِرُ جَوَائِزُ اللَّهِ لَیسَتْ كَجَوَائِزِهَۆُلَاءِ الْمُلُوكِ ثُمَّ قَالَ: هُوَ یوْمُ الْجَوَائِز».

جابر از امام باقر علیه السّلام روایت كرده‏ كه آن حضرت فرمود: رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله فرمود: «چون روز اول شوّال فرا مى ‏رسد منادیى ندا مى‏ كند: اى مۆمنان در این صبحگاه بشتابید براى جوائزتان .[كه به پاداش عبادات رمضان می‏دهند] سپس فرمود: اى جابر جوائز خداوند متعال كه مانند جوائز این پادشاهان نیست. آنگاه فرمود: امروز روز جائزه است». (من لا یحضره الفقیه، ج‏1، ص511، ح 1478)

در پیشگاه حق

عید فطر حال و هوای خاص خود را دارد. شور و شعفی وصف‌ناپذیر در چهره نمازگزاران دیده می‌شود. گو اینکه تمام سختی‌های روزه‌داری را از یاد برده‌اند. با تمام وجود اذکار مربوط را می‌خوانند و منتظر شروع شدن نماز عید می‌شوند. امروز روزی است که خداوند وعده جزای خیر بدان‌ها داده است. باید قدرش را دانست. در روایتی آمده است:

«نَظَرَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِی (علیه السلام) إِلَى أُنَاسٍ فِی یوْمِ فِطْرٍ یلْعَبُونَ وَ یضْحَكُونَ فَقَالَ لِأَصْحَابِهِ وَ الْتَفَتَ إِلَیهِمْ: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَ شَهْرَ رَمَضَانَ مِضْمَاراً لِخَلْقِهِ یسْتَبِقُونَ فِیهِ بِطَاعَتِهِ إِلَى رِضْوَانِهِ فَسَبَقَ فِیهِ قَوْمٌ فَفَازُوا وَ تَخَلَّفَ آخَرُونَ فَخَابُوا فَالْعَجَبُ كُلُّ الْعَجَبِ مِنَ الضَّاحِكِ اللَّاعِبِ فِی الْیوْمِ الَّذِی یثَابُ فِیهِ الْمُحْسِنُونَ وَ یخِیبُ فِیهِ الْمُقَصِّرُونَ وَ ایمُ اللَّهِ لَوْ كُشِفَ الْغِطَاءُ لَشُغِلَ مُحْسِنٌ بِإِحْسَانِهِ وَ مُسِی‏ءٌ بِإِسَاءَتِه‏».

امام حسن مجتبى علیه السّلام در روز عید فطر گروهى را دید كه مشغول بازى و خنده بودند. پس در حالى كه به آنان اشاره می‏كرد به اصحاب خویش فرمود: «همانا خداوند عزّ و جلّ ماه رمضان را میدان مسابقه براى بندگان خود قرار داده است تا با طاعت و عبادت خود براى رسیدن به رضوان و خشنودى خداوند از یكدیگر پیشى بگیرند. پس گروهى در این میدان تاختند و به خشنودى الهى فائز شدند و عدّه‏اى دیگر عقب افتادند و تقصیر كردند و زیان دیدند. پس شگفتا و بسیار شگفتا از آن‏كه به خنده و بازى مشغول باشد در چنین روزى كه نیكوكاران در این روز پاداش مى‏ یابند و تقصیركاران زیان مى‌‏بینند. و قسم به خدا كه اگر حجاب از میان برخیزد و پرده كنار رود بى‏تردید و حتما نیكوكار مشغول نیكوكارى خود شود و بدكردار گرفتار زشتكارى خود باشد». (من لا یحضره الفقیه ج ‏1، ص 511، ح 1479)

روز اول ماه شوال در شمار چهار اعیاد بزرگ شیعیان قرار دارد. روزی است که پاسداشت آن در روایات ما بسیار مورد تأکید قرار گرفته است. حتی آنان که به دلائلی توفیق روزه گرفتن نداشتند شایسته است در این روز به اجتماع عظیم مۆمنان پیوسته و نماز عید را برپا دارند تا نمادی باشد از وحدت مسلمین و مشتی باشد بر دهان یاوه‌گویان. امام رضا (علیه السلام) می‌فرمایند:

«إنَّما جُعِلَ یَومُ الفِطرِ العِیدَ لِیَكونَ لِلمُسلِمینَ مُجتَمَعاً یَجتَمِعُونَ فیهِ و یَبرُزونَ لِلّهِ فَیُمَجِّدُونَهُ عَلی ما مَنَّ عَلَیهِم».

«روز فطر از این رو عید قرار داده شد تا روز گردهمایی مسلمانان باشد، و در این روز گرد هم آیند و برای خدا به صحرا (فضایی باز) درآیند و خداوند را بر منّتی كه بر آنها نهاده است ستایش و به بزرگی یاد كنند». (من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 522)

در این روز به فرمان مولا علی (علیه السلام) دست بر دعا برداشته با خدای خویش راز و نیاز می‌کنیم. آنجا که مولا فرمودند:

امام علی‏ (علیه السلام) :«ألا و إنَّ هذا الیَومَ یَومٌ جَعَلَهُ اللَّهُ لَكُم عِیداً و جَعَلَكُم لَهُ أهلاً ، فَاذكُرُوا اللَّهَ یَذكُركُم وَ ادْعُوهُ یَستَجِب لَكُم».

«امروز روزی است كه خداوند آن را برای شما عید قرار داد و شما را نیز شایسته آن ساخت ؛ پس به یاد خدا باشید تا او نیز به یاد شما باشد و او را بخوانید تا خواسته‏هایتان را اجابت كند». (من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 517)

پس با قلبی سرشار از لطف الهی پروردگار خوبی‌ها را صدا کرده و می‌گوییم:

خدایا از تو سپاسگزاریم که امسال نیز بر ما منت نهاده توفیق روزه گرفتن نصیبمان ساختی. از تو سپاسگزاریم که بار دیگر ما را در جمع یاران خویش قرار دادی. از تو سپاسگزاریم که امروز را برایمان عید قرار دادی؛ عیدی که در آن پاداش سی روز تلاشمان را عطا می‌کنی. خداوندا از تو می‌خواهیم هنگام دادن اجرمان چون همیشه به قلت عمل ما ننگری و آن‌گونه که شایسته بزرگانت است با ما معامله نمایی که وسعت دریای جود و کرم تو وصف‌ناشدنی است. خدایا توفیق ده سال آینده نیز جان در بدن و توان در جسم داشته باشیم و برای تو و به فرمان تو روزه‌دار شویم. خدایا تو خود می‌دانی آنچه در نهان‌خانه دلمان نهفته است حاجات بندگانت را در این روز عزیز ختم بخیر گردان و با ظهور ولی و مولایمان، آقا و صاحبمان؛ دل‌های ناآراممان را آرامش بخش. او را برسان که مسلمانان در گوشه و کنار جهان، چشم به راهش هستند. اللهم عجل لولیک الفرج